Turystyka i rekreacja

Walory przyrodnicze

Najważniejszymi elementami środowiska przyrodniczego decydującymi o atrakcyjności gminy Włocławek są rzeźba terenu, szata roślinna i wody powierzchniowe. Największym atutem jest położenie gminy wzdłuż rzeki Wisły w bezpośrednim sąsiedztwie Zalewu Włocławskiego (sztuczne jezioro o powierzchni 75 km kw., graniczące z gminą na odcinku ponad 20 km.) oraz liczne jeziora i duże powierzchnie leśne z rezerwatami przyrody.

Rzeki przepływające przez teren gminy Włocławek

• Wisła – gmina Włocławek graniczy z rzeką na odcinku 20 kilometrów
• Ruda – wypływa  z mokradeł położonych na wschód od jeziora Wierzchoń. Całkowita długość rzeczki wynosi około 9 km. Ruda przepływa przez system jezior (Wierzchoń, Brzózka, Gościąż, Mielec). Uchodzi do Zbiornika Włocławskiego w rejonie wsi Dobiegniewo
• Zuzanka – rzeka wypływa z jeziora Telążna. Jest ciekiem o całkowitej długości  około 6,7 km. Wpada do Kanału Głównego wybudowanego w latach 1963-1967.
• Struga Rybnicka – bierze swój początek z jezior Wójtowskich, przepływając kolejno przez jeziora Widoń, Wikaryjskie, Radyszyn, Łąkie i Rybnickie. Wpada do Kanału Głównego.
• Rakutówka –  długość rzeki wynosi 37,4 km. Wpada do Lubieńki
• Lubieńka –  przepływa przez obszar gminy Włocławek na odcinku około 15km. Rzeka jest  największym dopływem Zgłowiączki
• Zgłowiączka – rzeka na niewielkim odcinku przepływa w północno – zachodniej części gminy Włocławek.

Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy

Cały teren gminy Włocławek został włączony do Leśnego Kompleksu Promocyjnego “Lasy Gostynińsko-Włocławskie”.  Aż 12.049 ha Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego utworzonego w 1979 r. znajduje się na terenach gminy Włocławek. W lasach GWPK dominują bory sosnowe i bory mieszane. W granicach parku występuje szacunkowo 800 gatunków roślin, z których około 50 objętych jest ochroną prawną. Wśród nich są: sasanka łąkowa, naparstnica zwyczajna, lilia złoto głów, storczyk szerokolistny i inne. Wśród fauny GWPK największą i najcenniejszą grupę stanowią ptaki, szczególnie gatunki wodno-błotne.  Niektóre z ich umieszczono w “Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt”, są to: bocian czarny, derkacz, bąk, kulik wielki, żuraw, batalion, błotniak łąkowy i zbożowy oraz  krwawodziób.  Na terenie GWPK można spotkać około 60 gatunków ssaków, a wśród nich są: sarna, dzik, łoś, daniel, lis, borsuk, bóbr europejski, nietoperz,  ryjówka aksamitna i malutka…

Rezerwaty przyrody znajdujące się na terenie gminy Włocławek 

• “Gościąż” – rezerwat wodny o powierzchni 174,08 ha. Celem ochrony jest zachowanie systemu jeziora z unikatowym zapisem historii krajobrazu w postaci osadów jeziornych – mikrolamin (gytia siarczanowo-węglanowa) z okresu ok. 12 000 lat;
• “Wójtowski Grąd” rezerwat leśny (pow. 3,52 ha) – utworzony w 1987 r., chroniący grądy i bory mieszane na zboczu rynny Jeziora Wójtowskiego.  Rosną tutaj 100-letnie lipy.
• “Dębice” –  rezerwat biocenotyczny, leśny (pow. 41,92 ha) – utworzony w 1998 r., chroniący dobrze zachowane fitocenozy leśne (świetliste dąbrowy wraz z ich wilgotnymi podzespołami), zarostowe i łąkowe.
• “Jazy” – rezerwat faunistyczny o powierzchni 2,25 ha. Utworzony w 1963 r. Chronione są przede wszystkim kolonie czapli siwej. Rośnie tutaj starodrzew sosnowy. 

Znakowane, piesze szlaki turystyczne PTTK  przebiegające przez miejscowości gminy Włocławek

• szlak żółty „Północny” nazywany również „Szlakiem głównym Kotliny Płockiej” (Włocławek – Jezioro Radyszyńskie – Telążna – Jazy – Nowy Duninów – Trzcianno – Krzywy Kołek – Łąck – Grabina – Jezioro Górskie i Jezioro Ciechomickie / łącznie 71 km),
• szlak czarny “Martyrologii” (Włocławek – Jezioro Czarne – Jewabna- Jezioro Wikaryjskie – Widoń –Grzmiąca – Warząchewka – Pińczata – Józefowo – Wieniec Zdrój – Włocławek/długość 35,4 km)
• szlak niebieski “Łącznikowy” (Kowal – Przyborowo – Kukawy – Wójtowskie – Mursk – Smólnik /długość 18 km)

Ścieżki dydaktyczne

• Smólnik – Kosinowo – Ruda – ścieżka przyrodniczo – leśna, Włocławek – Smólnik – opracowana w 2003 r. (organizatorzy ścieżki: Gostynińsko – Włocławski Park Krajobrazowy, Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej, Nadleśnictwo Włocławek i Zespół Szkół w Smólniku). Długość ścieżki – około 15 km (otulina Gostynińsko – Włocławskiego Parku Krajobrazowego), 8 przystanków.
• Szkolna ścieżka przyrodniczo – dydaktyczna Kosinowo – Ruda – Telążna Leśna. Opracowali:  E. Jarębska, J. Wieczorek – Wileńska.
• Szkolna ścieżka dydaktyczno – przyrodnicza Szkoły Podstawowej w Modzerowie – „Modzerowo”, opracowana w 2005 – I. Kanarek, A. Kołodziej, E. Słabęcka, konsultacja A. Proszkiewicz. Długość ścieżki – około 3 km (bezpośrednie sąsiedztwo otuliny Gostynińsko – Włocławskiego Parku Krajobrazowego), 8 przystanków.
• Szkolna ścieżka przyrodniczo – ekologiczna „Warząchewka”, opracowana w 2005 r. przez Violettę Szymańską nauczycielkę Szkoły Podstawowej w Warząchewce. Długość ścieżki – około 3,5 km, 8 przystanków .

Tekst Jolanta Pijaczyńska

Walory historyczno-kulturowe

Gminę Włocławek cechuje atrakcyjność kulturowa, wiąże się ona z bogatą historią tych ziem oraz licznymi reliktami architektury. Daje to turyście możliwość połączenia wypoczynku z  celami poznawczymi.

Na terenie gminy jest wiele atrakcyjnych obiektów kultury materialnej. Gmina jest bogata w rozproszone  pałace i dworki, kościoły, chaty kujawskie. 

Kościoły

• Modzerowo – kościół parafialny p.w. św. Stanisława z końca XVIII w. , plebania, dzwonnica, budynki gospodarcze, ogrodzenie murowane, starodrzew.
• Kruszyn – kościół parafialny p.w. Matki Bożej Królowej Polski wybudowany  w latach   1955 – 1957 na wzór zniszczonego kościoła murowanego z  około 1654 roku.
• Smólnik – kościół parafialny p.w. św. Bartłomieja wybudowany latach 1969 – 1974. Projekt kościoła w Smólniku wykonał architekt inż. Aleksander Holas z Poznania. Na głównej ścianie kościoła, w 2008 roku umieszczony jest ogromny witraż, który pośrodku ma wizerunek gołębia z rozpostartymi skrzydłami.

Pałace, dworki, parki podworskie

• Dębice – zespół dworsko – parkowy. Jest to kompleks dziewięciu budynków: dwór, rządcówka, stajnia, wozownia, stodoła, obora, spichlerz, warsztat, czworaki. Park podworski z końca XVIII wieku.
• Kruszynek – dwór murowany z połowy XIX w. z pozostałością parku.
• Smólsk – zespół dworsko – pałacowy z pierwszej połowy XIX w. Dwór murowany. Park dworski.
• Świętosław – zespół dworsko-pałacowy murowano- drewniany z przełomu XVIII i XIX wieku. Zabudowania gospodarcze: kuźnia, obora, stajnia, stodoła, śpichlerz, czworak. Park dworski z pozostałością alei lipowej.
• Wistka Królewska – zespół dworski z pierwszej połowy XIX w. resztki parku

Chaty kujawskie

• Skoki Duże – chata kryta strzechą (powstała w latach 1850 -1887), obok żuraw.
• Dąb Polski – chałupa z 1918 r.
• Przerytka – dom drewniany nr 17 z 1918 roku.
• Wójtowskie – dom drewniany z 1917 r. i dom drewniany z połowy XIX w.

Kapliczki, figurki, krzyże

Na terenie całej gminy Włocławek występuje szereg kapliczek przydrożnych, krzyży i figurek. Wiele z nich zaliczanych jest do obiektów zabytkowych.

Inne atrakcje

•  Lotnisko Aeroklubu Włocławskiego w Kruszynie. Aeroklub prowadzi działalność szkoleniową z zakresu pilota szybowcowego, pilota balonowego i spadochroniarstwa . Na lotnisku organizowane są liczne imprezy rekreacyjno-sportowe. 
• Zielona Szkoła w Smólniku. W ofercie placówki znajdują się zajęcia terenowe, laboratoryjne i rekreacyjno-sportowe z zakresu ekologii, ochrony przyrody oraz kultury regionu. Zajęcia dla dzieci, młodzieży szkolnej, studentów i dorosłych prowadzone są przez pracowników i trenerów edukacji ekologicznej Włocławskiego Centrum Edukacji Ekologicznej.
• Sporty motorowodne, żeglarstwo, kajakarstwo, windsurfing głównie na Zalewie Wiślanym oraz na jeziorze w Skokach Dużych.
• Wędkarstwo – wszystkie jeziora obfitują w ryby.
• Grzybobranie.
• Różne imprezy sportowe i rekreacyjne.
• Imprezy kulturalne i folklorystyczne. W gminie Włocławek działają: Ośrodek Kultury w Kruszynie, dwa zespoły folklorystyczne: „Smólnik” i „ Kruszynioki” oraz  orkiestra dęta OSP Kruszyn.